Nowy numer 4/2023 Archiwum

Cenne dziedzictwo

Chociaż wydobycie zakończyło się tutaj ponad sto lat temu, to nadal utrzymywane są zwyczaje sprzed wieków i przypominana jest historia górnictwa.

W Tarnowskich Górach rozpoczęły się prace nad wnioskiem o wpisanie miejscowych tradycji górniczych na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. W tej sprawie odbyły się konsultacje społeczne. Starania o ten wpis prowadzi Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej we współpracy z różnymi instytucjami i wieloma pasjonatami.

– Jeśli doprowadzimy w najbliższych miesiącach do wpisu „Kultu św. Barbary oraz tradycji górników kopalni kruszcowych na ziemi tarnogórskiej” na krajową listę, to droga do UNESCO jest już wtedy otwarta – powiedziała Agata Mucha, koordynatorka regionalna NID ds. Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach podczas spotkania konsultacyjnego, które odbyło się w Zabytkowej Kopalni Srebra (obiekcie wpisanym już na listę światowego dziedzictwa UNESCO).

Tradycje wciąż żywe

– Jedno z pierwszych bractw św. Barbary, kult patronki górników, bergfesty... To jest nasze i to nas wyróżnia na tle innych. Charakteryzuje nas także ciągłość tradycji, choć wydobycie zakończyło się tutaj ponad sto lat temu. Dla przykładu, w parafii w Bobrownikach Śląskich co roku i nieprzerwanie odprawiane są Msze barbórkowe. Powracamy do parady górniczej ulicami miasta. Górnicze tradycje są wciąż na ziemi tarnogórskiej żywe – powiedział Zbigniew Pawlak, prezes Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Początki są dość odległe, bo już w 1721 roku przy tarnogórskiej parafii świętych Apostołów Piotra i Pawła powstało Bractwo św. Barbary. Ówczesny proboszcz ks. Andrzej Augustyn Ziebrowski zwrócił się nawet do Stolicy Apostolskiej z prośbą o jego oficjalne zatwierdzenie. W 1730 roku powstała tu też kaplica ku czci świętej. Ważną datą jest również 16 lipca 1784 roku, kiedy to w szybie Rudolphine, po poszukiwaniach zarządzonych przez hrabiego Redena, natrafiono na złoża rud srebronośnych, co dało początek Kopalni „Fryderyk”, która powstała w tym miejscu. Tutaj też pojawiła się pierwsza w mieście i jedna z pierwszych w Europie maszyna parowa. Był to początek nowej ery górnictwa w Tarnowskich Górach oraz symboliczny start europejskiej rewolucji przemysłowej.

Barbórka w środku lata

Na pamiątkę tego odkrycia górnicy spotykali się przy usypanym na miejscu kopcu przez ponad sto lat. W nawiązaniu do tego wydarzenia od kilku lat organizowana jest tam Barbórka w środku lata. Bo Bergfest, czyli święto górnicze (jeszcze nie jako Barbórka), obchodzono w Tarnowskich Górach już w końcu XVIII wieku właśnie w połowie lipca. W związku z rozwojem kultu patronki górników i dobrej śmierci można znaleźć tu wiele jej wizerunków. Figura świętej znajduje się m. in. na trasie turystycznej w Zabytkowej Kopalni Srebra na głębokości 40 m. W Muzeum w Tarnowskich Górach można zobaczyć XIX-wieczny obraz ze św. Barbarą i przemysłowym górniczym krajobrazem miasta. Jej wizerunki odnajdziemy też m.in. w tarnogorskich kościołach świętych Apostołów Piotra i Pawła i Przemienienia Pańskiego w Bobrownikach Śląskich oraz kościołach św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Karchowicach i Wniebowzięcia NMP w Miasteczku Śląskim. Wniosek o wpisanie tradycji górniczych na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego musi powstać w pierwszej połowie grudnia. SMZT zachęca do włączenia się w te działania i podzielenia się z nim wspomnieniami, zdjęciami i przekazami nt. kultu św. Barbary.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Reklama

Zapisane na później

Pobieranie listy