Nowy numer 26/2022 Archiwum

Żegnaj, śląska mamo

To ona pierwsza publicznie, na wielkiej gali, pokazała piękno „ślonskij godki”, wcześniej uważanej za mowę niepoprawną i niegodną używania poza czterema ścianami domów.

Maria Pańczyk-Pozdziej, emerytowana dziennikarka Radia Katowice i była wicemarszałek Senatu RP zmarła 12 maja. Przeżyła 79 lat. W 1990 r. zapoczątkowała audycję w Radiu Katowice, a w 1993 r. także konkurs „Po naszymu, czyli po śląsku”. Przedstawiała w nich ludzi, którzy posługiwali się traktowaną wcześniej z lekceważeniem „ślonskom godkom”.

Dzięki niej wielu znalazło w sobie poczucie dumy z tego, że są Ślązakami. Pierwszym Ślązakiem Roku został Henryk Konsek z Rybnika-Gotartowic, który wzruszająco opowiedział publiczności o swojej przyjaźni z Brunokiem – ostatnim koniem pracującym „na dole” w kopalni Jankowice. W nagrodę Henryk Konsek dostał samochód – malucha. W jego opowieści i gawędach kolejnych laureatów często przejawiała się głęboka, życiowa mądrość. „Nie waham się powiedzieć, że te coroczne spotkania były nie tylko nobilitacją śląskości, ale i nauką, także dla jurorów” – komentowała później Maria Pańczyk-Pozdziej. Jedną z edycji konkursu „Po naszymu, czyli po śląsku” zorganizowała w 1998 r. w Teksasie. Dotarła tam do ludzi posługujących się przepiękną, XIX-wieczną śląszczyzną. To byli potomkowie dawnych emigrantów ze Śląska. Na wynalazki z czasów, gdy już byli w Ameryce, wymyślili nowe nazwy – zwyciężczyni tego konkursu, Sally Schaefer, na przykład zamiast „samolot” mówiła „furgacz”. Maria zaprosiła Sally do Katowic i przedstawiła ją na gali kolejnego konkursu. To było dla mieszkańców Śląska odkrycie. W sercu M. Pańczyk-Pozdziej śląskość łączyła się z polskością. Na przekór modnym dziś opiniom podkreślała, że ślonsko godka to odmiana języka polskiego, a nie osobny język. Przekonywała, że zupełnie inaczej mówią Ślązacy z Opola, Piekar, Rybnika i Cieszyna, więc stworzenie dla nich wspólnego „języka” do nauczania w szkołach byłoby czymś sztucznym i zabiłoby różnorodność. Urodziła się w Tarnowskich Górach w 1942 roku. Od 1971 r. była dziennikarką Radia Katowice. W latach 90. XX wieku tworzyła też śląski cykl „Sobota w Bytkowie” dla Telewizji Katowice. W latach 2002–2005 była radną Sejmiku Województwa Śląskiego. Od 2005 do 2019 r. zasiadała w Senacie RP, w tym w VIII kadencji jako wicemarszałek. Wybierano ją z okręgu gliwickiego z listy Platformy Obywatelskiej, ale nie była członkiem tej partii. Była człowiekiem wielkiej łagodności i dobroci, miała wielu przyjaciół.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama