Nowy numer 42/2021 Archiwum

Któż jak Bóg!

Święty Michał Archanioł to bardzo inspirujący temat dla artystów, również w naszej diecezji.

Istnieje kilka rodzajów przedstawień tej postaci w sztuce, w zależności od tego, jaki jej rys mają uwypuklić. Do najpopularniejszych należy ukazywanie archanioła pokonującego diabła, czego przykładem jest choćby peregrynująca figura z groty objawień na górze Gargano.

Pogromca duchów piekielnych

W koszęcińskim kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa wizerunek w tym właśnie typie zdobi ścianę tęczową. Z tą różnicą, że to ogromna, licząca ponad 100 lat polichromowana rzeźba drewniana. Fundatorką tego dzieła (jak i podobnych rozmiarów archanioła Gabriela) była księżna Adelajda zu Hohenlohe. Obie figury pochodzą z Wiesbaden. Wódz niebieskich zastępów ukazany jest w niezwykle dynamicznej scenie strącenia Lucyfera do piekła. Anielską waleczność wyrażają szeroko rozpostarte skrzydła u ramion, które w takim ułożeniu oznaczają Bożą moc. Znaki krzyża na diademie i drzewcu lancy, którą archanioł godzi w pierś demona, informują, że zaciekły bój toczy się w imię Boga.

Wysłannik Stwórcy

Istnieją też zupełnie inne typy przedstawień św. Michała, które w porównaniu ze scenami walki z szatanem wydają się wręcz statyczne. Akcentują one przebywanie księcia niebieskiego w bliskości Boga oraz to, że jest on angelos (z greckiego – upoważniony posłaniec, zwiastun). Przykładem jest klasyczny wizerunek w kościele św. Alberta Wielkiego w Gliwicach. Figura autorstwa Franciszka Masorza z Rybnika ukazuje archanioła zwróconego frontalnie do widza. Majestatyczne złote skrzydła stanowią tu niejako tło dla jego sylwetki. Bogate fałdy szaty i diadem na głowie podkreślają wyjątkową, książęcą godność Bożego wysłannika. O misji informują atrybuty: miecz i tarcza z dewizą: Quis ut Deus (Któż jak Bóg). Interesująca współczesna realizacja wizerunku w tym typie znajduje się w kościele św. Michała Archanioła w Bytomiu-Suchej Górze. Ma ona formę mozaiki. Prócz miecza i tarczy są tu dodatkowe elementy: sfera, która jest symbolem nieskończoności (taką właśnie kulistą formę nadano tabernakulum na postumencie, usytuowanemu w pewnej odległości przed ścianą z mozaiką), oraz wysoki krzyż, który raczej należy interpretować jako ukazywany na ikonach rabdos – laskę posłańca zakończoną u góry poprzeczką (to odpowiednik rzymskokatolickiego pastorału w Kościołach obrządku wschodniego – symbol urzędu pasterskiego biskupa i zwierzchności duchowej). Rabdos i sfera oznaczają, iż ten, komu towarzyszą, nie przemawia w swoim imieniu ani nie działa własną mocą i władzą. Atrybuty dobitnie podkreślają całkowite poddanie się św. Michała Archanioła Bogu.

Autorka jest konserwatorem zabytków diecezji gliwickiej.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama