Nowy numer 3/2021 Archiwum

Gaudete!

Zdobią świątynie, lecz nie są tylko dekoracją. Baraszkujące w sakralnych wnętrzach putta to symbol radości.

Tańczą wesoło na akantowych ramach ołtarzy, wyglądają filuternie zza spiralnych wolut. Dmuchają w trąbki, brzdękają na cytrach. Niczym rozbawione maluchy, nie zważają na powagę dzieł, którym towarzyszą.

Skrzydlaci mieszkańcy

Przykładem jest ołtarz główny w kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Toszku. Wesoło gestykulujące aniołki zamieszkują tu licznie kunsztowną ramę. To dzieło barokowego rzeźbiarza Macieja Weiss- manna z Frydka na Morawach z 1715 r. Dzięki konserwacji Grażyny Szczerbińskiej (2012–2015) cieszy oryginalna kolorystyka figur, wcześniej zamalowanych na biało.

W kościele św. Mikołaja w Świbiu grupy puttów unoszą się w formie girlandy między kondygnacjami bocznych ołtarzy. Od kędzierzawych główek roi się na ołtarzach w kościele św. Jerzego w Gliwicach-Ostropie. Spora grupa aniołków zdobi malowidła kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Sierakowicach. Ich żywioł to dzieła manieryzmu i baroku wielu świątyń diecezji.

Anielska ewolucja

W początkach chrześcijaństwa dominował typ dostojny, pozbawiony skrzydeł. Duchową naturę aniołów wyrażano poprzez nadanie ich obliczom koloru ognistej czerwieni. Dopiero z końcem IV w. otrzymują skrzydła, oznaczające nadprzyrodzony charakter i szybkość Bożych posłańców. Archaniołom i aniołom poświęcono wiele dzieł ilustrujących historię zbawienia.

A putto? Skąd pomysł, by tak ukazać anioła? U źródeł tej formy jest mały, nagi chłopczyk: klasyczny motyw zdobniczy dziecięcych sarkofagów z II w. Tryumfalnie powrócił on w renesansie i zakrólował we wnętrzach, zdobiąc tarasy, parki, ogrody, a także religijne i świeckie dzieła sztuki. Z czasem, głównie dzięki florenckiemu rzeźbiarzowi Donatello, putta nabrały chrześcijańskich znaczeń. Jako uskrzydlone aniołki ruszyły na podbój kościołów. Skutecznie.

Bogactwo znaczeń

Gdziekolwiek je spotkamy, pamiętajmy o głębi symboliki. Anioł jako byt duchowy pozbawiony ludzkich żądz (ukazanie samych główek ze skrzydełkami to symbol braku ciała) oznacza czystość i niewinność. Nie jest zdolny do czynienia zła, ale je zwalcza i mu zapobiega, symbolizuje więc siłę, ochronę i dobro. Uosabia zrozumienie, współczucie i życzliwość. Wreszcie to symbol opieki boskiej, bezpieczeństwa, pokoju, a nade wszystko – radości. A putto – to wręcz jej wcielenie.


Autorka jest konserwatorem zabytków diecezji gliwickiej.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama