Nowy numer 42/2019 Archiwum

Jeszcze nie wszystko wiadomo

Gdy na przełomie maja i czerwca 1945 roku budynki szpitala zostały przejęte przez NKWD, rozpoczął się kilkumiesięczny, najbardziej tragiczny okres w historii tego miejsca.

Wjeżdżających do Toszka od strony Pyskowic wita charakterystyczna ośmiokątna wysoka ceglana wieża ciśnień. Została zbudowana w 1927 roku i stanowiła część systemu zaopatrzenia miasta w wodę, a jej pojawieniu się towarzyszyła kompleksowa modernizacja zakładu leczniczego dla osób psychicznie i nerwowo chorych, którego początki sięgają lat 80. XIX wieku. W 1881 roku rządzący Toszkiem podjęli decyzję o utworzeniu tzw. domu pracy, będącego połączeniem placówki resocjalizacyjnej i ośrodka opiekuńczego. Miał on służyć osobom nieprzystosowanym społecznie. Początkowo trafiały tu osoby z marginesu społecznego, włóczędzy czy bezdomni, którym zapewniano dach nad głową i których przyuczano do różnych zawodów, by na pobyt mogli zarabiać pracą własnych rąk. Wraz z rozwojem współczesnej psychiatrii postanowiono rozszerzyć zakres usług o pomoc osobom chorym psychicznie.

W 1890 roku zmieniono nazwę ośrodka na Prowincjonalny Zakład Lecznictwa i Opieki. Pracownicy i mieszkańcy Toszka nazywali go w skrócie po prostu zakładem. Posiadał on własne zaplecze gospodarcze, pola uprawne, chlewnię, ubojnię wraz z małą masarnią i piekarnię. Na początku XX wieku przebywało w nim około sześciuset pacjentów i rekonwalescentów. Po 1922 roku, kiedy podobne placówki w Rybniku i Lublińcu znalazły się w polskiej części Górnego Śląska, toszecki zakład stał się głównym szpitalem psychiatrycznym we wschodniej części prowincji górnośląskiej.

Oflag i Ilag Tost

Wybuch II wojny światowej położył kres dotychczasowej leczniczo-opiekuńczej działalności szpitala w Toszku. Latem 1940 roku władze niemieckie podjęły decyzję o przekształceniu go w obóz jeniecki dla oficerów (tzw. oflag) z państw Europy Zachodniej. Pensjonariuszy i personel przeniesiono do szpitali w Rybniku i Lublińcu, które znów znalazły się w granicach Rzeszy Niemieckiej. Oflag VIII D Tost istniał od 22 lipca do 1 października 1940 roku. Po jego likwidacji jesienią 1940 roku w tym samym miejscu ulokowano obóz dla cywilów internowanych w trakcie działań wojennych na zachodzie Europy (tzw. ilag). Wśród osadzonych, którzy trafili tutaj z ilagu w Huy we wschodniej Belgii, przeważali Brytyjczycy i Amerykanie. Jesienią 1943 roku w Toszku przebywało ok. 1370 poddanych Korony Brytyjskiej i 78 obywateli USA. Wśród nich znalazł się m.in. znany angielski pisarz i satyryk Penham Grenville Wodehouse. Obóz zlikwidowano na przełomie 1943 i 1944 roku, a internowanych przeniesiono do podobnego obozu w Kluczborku. Jednocześnie w Toszku w grudniu 1943 roku ulokowano ponad tysiąc francuskich oficerów i przeszło stu ordynansów, których przeniesiono tutaj z oflagu w mieście Moravská Třebová na Morawach. Oprócz nich na terenie szpitala umieszczono bliżej nieokreśloną liczbę jeńców sowieckich, których wykorzystywano do prac na rzecz miasta. W trakcie 1944 roku jeńców przeniesiono do innych obozów i tylko nieliczna grupa doczekała wkroczenia do Toszka Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku.

« 1 2 3 4 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL