Nowy numer 42/2019 Archiwum

Przy najdłuższej drodze

„Matka kościołów zabrzańskich” – tak ks. Paweł Kitta w 1966 roku nazwał parafię św. Andrzeja, która patronowała budowie aż siedmiu nowych świątyń.

Tytuł ten przyjął się, choć najstarsza na terenie dzisiejszego Zabrza jest parafia w Biskupicach, ale dzielnica ta została włączona do miasta dopiero w 1927 roku. Kiedy na początku XIII wieku biskupi wrocławscy weszli z książęcego nadania w posiadanie niewielkiego skrawka ziemi w okolicy Ujazdu na Górnym Śląsku oraz ziem przygranicznych leżących na zachód od Bytomia, rozpoczęli kolonizowanie tych mało zamieszkanych terenów. W 1243 roku dla Biskupic i okolicznych miejscowości biskup Tomasz uzyskał od księżnej Wioli przywileje osadnicze. W zachowanym do dziś tzw. Rejestrze ujejskim z 1305 roku wymieniono wioski, które udało się założyć. Jedną z nich była osada Sadbre („za debrami”, za zaroślami), którą ulokowano na południowy zachód od Biskupic, po drugiej stronie rzeki Bytomki.

Pierwsze parafie

Przed 1326 rokiem utworzono w Biskupicach parafię św. Jana Chrzciciela, a przed 1354 rokiem drugą parafię św. Andrzeja w Zabrzu. Właśnie z tego roku (dokładnie z 14 maja) pochodzi pierwszy pisany dokument. Jego mocodawca, biskup Przecław z Pogorzeli, przyznawał nowo powstałej parafii dodatkowe 1,5 łana ziemi, a jej pierwszym proboszczem był niejaki Jan.

Zabrzańska parafia była typową, wiejską i niewielką liczebnie parafią na obrzeżach rozległego archiprezbiteratu gliwickiego (tak ówcześnie nazywano na Śląsku dekanaty). Pierwszy, drewniany kościół spłonął w 1530 roku. Drugi, również drewniany, wybudowano w tym samym miejscu, tj. na cmentarzu „Henryka”. W latach 1677–1720 proboszczem parafii był ks. Jerzy Badestinus, który przeszedł do historii jako pierwszy kronikarz Zabrza.

Rozwój przez przemysł

W 1791 roku w pobliżu Zabrza odkryto węgiel kamienny. Na obrzeżach wioski powstały huty i kopalnie. Zabrze, które na początku XIX wieku liczyło zaledwie 450 mieszkańców, rozrosło się do rozmiarów przemysłowego centrum. Podobnie intensywnie rozwijała się należąca do parafii Sośnica (dziś dzielnica Gliwic) oraz nowe osady, założone pod koniec XVIII wieku przez właściciela Zabrza, szlachcica Macieja Wilczka: Małe Zabrze, Dorota i Maciejów.

W 1855 roku na terenie parafii mieszkało ponad 4 tys. mieszkańców, w większości katolików. Zdawano sobie sprawę z tego, że drewniany kościółek, który chylił się już ku ruinie, nie wystarczy. W 1826 roku ksiądz proboszcz Atanazy Seemann po raz pierwszy poprosił o wydanie zgody na budowę nowego kościoła w Zabrzu, jednak władze administracyjne pozostawały w tym względzie niewzruszone. Sprawa budowy kościoła ciągnęła się prawie przez 40 lat, w tym przez ponad 14 lat w sądach. Dopiero w 1863 roku wydano zgodę na budowę nowego kościoła, który wzniesiono w latach 1863–1866 przy nowo powstałej szosie węglowej Kronprinzenstrasse, najdłuższej bitej drodze w ówczesnej Europie (20,84 km). Nowy, murowany kościół św. Andrzeja poświęcił biskup sufragan wrocławski Adrian Włodarski 6 maja 1868 roku. W tym dniu parafia liczyła już 10 tys. wiernych.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL