Nowy numer 38/2018 Archiwum

Zwierciadło społeczeństwa

Jeśli chcesz poznać historię Bytomia, odwiedź cmentarz Mater Dolorosa. Nazywany „bytomskimi Powązkami”, należy do najpiękniejszych i najstarszych śląskich nekropolii.

To najważniejsze miejsce pamięci w Bytomiu. W 2009 r. cmentarz uzyskał w plebiscycie telewizji TVS i portalu mmsilesia.pl tytuł jednego z siedmiu cudów architektury województwa śląskiego. Od 26 listopada 1987 r. nekropolia figuruje w rejestrze zabytków. Ochroną objęto również cenniejsze nagrobki, mauzolea i kaplice grobowe, nadające temu miejscu szczególny urok.

Skomplikowana historia

Cmentarz założono w drugiej połowie XIX w., gdy Bytom gwałtownie się rozrastał i wskutek rozwoju przemysłu przybywało mieszkańców. W mieście od XVII w. funkcjonował cmentarz parafialny, przeniesiony sprzed kościoła Wniebowzięcia NMP na teren wokół zbudowanej w 1615 r. kaplicy Świętej Trójcy. Przepełniony, został zamknięty w 1865 r., nie tylko ze względów sanitarnych, ale też w związku z decyzją o budowie w jego miejscu nowego kościoła parafialnego Świętej Trójcy. Dziś nie ma tu żadnych nagrobków; jedynie miejsce rozebranej w 1878 r. dawnej kaplicy Świętej Trójcy upamiętnia rzeźba – Grupa Ukrzyżowania z ciekawym, dwujęzycznym napisem ku czci fundatora hrabiego Hugona Henckela von Donnersmarcka.

Starania o utworzenie nowego cmentarza trwały od 1855 r. Wyznaczono teren, na którym cmentarz miał się rozciągać: między dzisiejszymi ulicami Kraszewskiego i Piekarską, a następnie rozpoczęto skupowanie działek od prywatnych właścicieli. W 1866 r. poświęcono ziemię pod cmentarz. Początki nie były całkiem proste, o czym świadczy pisemne doniesienie z kwietnia 1867 r. powiadamiające władze kościelne, że na teren… wtargnęło 40 świń, należących do pana Hakuby. W piśmie pytano, czy wobec tej sytuacji nie należałoby powtórzyć obrzędu poświęcenia. Pierwszy pochówek miał miejsce w 1868 r. Ostatecznie powstały aż dwa cmentarze − w 1868 r. Mater Dolorosa I przy ul. Piekarskiej 71, a ponieważ w 1883 r. był on już w trzech czwartych zapełniony – 1 listopada 1886 r. otwarto znacznie mniejszy Mater Dolorosa II przy ul. Piekarskiej 75. Pierwotnie był przeznaczony na większe grobowce rodzinne – dziś jednak nie ma na nim ciekawszych obiektów.

Cmentarz Mater Dolorosa I zaprojektowano według ówczesnych standardów, wytyczając aleje i dzieląc cały teren na kwatery, których przeznaczenie było ściśle określone. Dla przykładu w kwaterze I znajdowały się miejsca na bezpłatne groby, a IV, V i VIII przeznaczono na groby dzieci. Najdroższe groby rodzinne sytuowano wzdłuż murowanego ogrodzenia, okalającego cmentarz. Przy głównej alei wzniesiono neogotycką kaplicę cmentarną Matki Boskiej Bolesnej (z 1882 r.), którą zaprojektował wiedeński architekt Hugo Herr – syn bytomskiego inspektora sanitarnego. Budowę nadzorował bytomski architekt i projektant kościoła Świętej Trójcy – Paul Jackisch. Główną fundatorką była Julianna Garus z Rozbarku, której epitafium wmurowano w ścianę kaplicy.

« 1 2 3 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma