Duch i Oblubienica

Anna Szadkowska

|

Gość Gliwicki 30/2019

dodane 25.07.2019 00:00

Nie jest czupurny jak inne ptaki, a przecież wiedzie prym w ptasiej symbolice, i to w całym świecie.

Tabernakulum w kościele św. Alberta Wielkiego w Gliwicach  (s. A.M. Kurek PDDM, 2012 r.). Tabernakulum w kościele św. Alberta Wielkiego w Gliwicach (s. A.M. Kurek PDDM, 2012 r.).
zdjęcia Anna Szadkowska

Zawrotną karierę w kulturze i wierzeniach gołąb zawdzięcza swym sympatycznym cechom. Prostota, niewinność, miłość i łagodność – oto z czym jest kojarzony. Jako znak pokoju łączy tradycje starożytne, dalekowschodnie i chrześcijańskie. To także uniwersalny symbol ukochanej kobiety, miłości i intelektualnych wzlotów. Oczywiście jest obecny w Biblii. Właśnie ten ptak przyniósł Noemu gałązkę oliwną zwiastującą kres potopu. A podczas chrztu Jezusa w Jordanie sam Duch Święty obja- wił się w postaci białej gołębicy. Dlatego stała się ona głównym ikonograficznym symbolem Trzeciej Osoby Trójcy Świętej, podkreślającym miłość, delikatność i prostotę Boga przychodzącego do człowieka.

Szepce do ucha świętym

W tej roli występuje w większości świątyń diece- zji. Zdarza się, że czas eliminuje sfatygowane rzeźby lub malo- widła gołębicy z prezbiterium, ale symbol ten zwykle powraca w nowej formie.

Niekiedy oprócz aureoli i promienistej glorii towarzyszy mu siedem płomieni, oznaczających dary Ducha Świętego, jak na witrażu w kościele św. Małgorzaty w Bytomiu. Gołębica występuje też w scenach chrztu Pańskiego, zwiastowania i Pięćdziesiątnicy. Jest atrybutem wielu świętych, zwłaszcza biegle władających piórem – szepce do ucha: Grzegorzowi Wiel- kiemu, Teresie z Ávila, Tomaszowi z Akwinu, przedstawianym w scenach natchnienia. W diecezji znana jest statua Ducha Świętego dłuta prof. Stanisława Słodowego przy gliwickiej katedrze, inspirowana słynnym zawołaniem papieża Polaka: „Niech zstąpi Duch Twój…”. Podobną genezę ma płaskorzeźba autorstwa Norberta Jastalskiego w kościele św. Jana Pawła II w Dyrdach.

Gołębica wzlatuje tu od modlącego się papieża nad ziemski glob. A że kompozy- cja jest tłem dla chrzcielnicy – źródła nowego życia, ptasi symbol może tu być interpretowany szerzej. Nie tylko jako Trzecia Osoba Boska, ale też jako dusza obdarzona łaską, a w konsekwencji – cały Kościół.

Symbol duszy

Mistyczny związek między gołębicą a Oblubienicą-Kościołem i duszą zjednoczoną z Bogiem podkreślają ojcowie Kościoła, zwłaszcza w komentarzach do Pieśni nad Pieśniami. Na wczesnochrześcijańskich mozaikach w katakumbach gołąb był przede wszystkim symbolem duszy. Piękna dekoracja inspirowana tą treścią zdobi tabernakulum w kościele św. Alberta Wielkiego w Gliwicach. Ważny jest tu kontekst Eucharystii. Białe gołąbki to synogarlice, symbol dusz jednoczących się w Komunii św. z Chrystusem Oblubieńcem, które wiernie oczekują Jego powtórnego przyjścia. Bo jak pisze Kasjodor: „Taka jest natura synogarlicy, że gdy utraci towarzysza życia, innego już potem nie szuka”. Autorka jest konserwatorem zabytków diecezji gliwickiej.