• facebook
  • rss
  • Kilka ważnych pytań o przyszłość Śląska

    Andrzej Grajewski


    |

    GN 04/2014

    dodane 23.01.2014 00:15

    Rada Społeczna przy metropolicie katowickim zadała kilka ważnych pytań w kwestii śląskiego regionalizmu oraz jego znaczenia dla rozwoju regionu.


    Dokumentem „Głos z Górnego Śląska” Rada Społeczna przy Metropolicie Katowickim włączyła się do dyskusji na temat „Dalsze losy Górnego Śląska jako integralnej części Rzeczypospolitej”. Dokument podpisali dwaj współprzewodniczący Rady, profesorowie Andrzej Klasik i Wojciech Świątkiewicz, oraz jej sekretarz ks. dr hab. Arkadiusz Wuwer. Rada skupiająca 17 osób, specjalistów z różnych dziedzin oraz działaczy społecznych, wypowiada się w swoim imieniu, ale wspiera ją także autorytet lokalnego Kościoła, który również w przeszłości używał tego forum, aby wypowiadać się w kwestiach społecznych. Wpisuje się to w tradycję tworzenia przestrzeni do rozmowy publicznej oraz reagowania na problemy społeczne, co od wielu lat charakteryzowało duszpasterstwo na Górnym Śląsku. 


    Kontekst ustrojowy


    Autorzy podkreślają, że w rozważaniach nad Górnym Śląskiem, jego tożsamością kulturową, spójnością terytorialną i budowaniem przyszłości ważne są kontekst ustrojowy i organizacja terytorialna państwa. Można zapytać, dlaczego szczegółowa kwestia administracyjna jest tak mocno podkreślana w dokumencie.

    Wynika to z przekonania autorów, że źródłem wielu aktualnych problemów, m.in. dezintegracji społeczno-kulturowej, gospodarczej i terytorialnej Górnego Śląska, są ustrój administracji państwowej i podział terytorialny, jaki miał miejsce w 1950 roku. W centrum debaty publicznej stawia więc ten dokument ocenę skutków centralizacji władzy oraz jej wpływu na rozwój regionu. Innymi słowy, odnosi się do gorąco obecnie dyskutowanej kwestii zakresu samorządności regionalnej. 
Najważniejsze bowiem, niezadane w tym dokumencie wprost, jest pytanie o potrzebę powrotu w kwestii samorządności regionalnej do autonomii województwa w kształcie zbliżonym do tego, jaki funkcjonował w okresie międzywojennym. Autorzy nie oceniają tego modelu wprost, ale podkreślają jego pozytywne skojarzenia w świadomości społecznej. „Wspomnienie autonomii ówczesnego województwa śląskiego jest nadal obecne w świadomości mieszkańców regionu i bywa często przywoływane w dyskusjach nad jego współczesnymi problemami”, odnotowują. Tej ocenie towarzyszy konstatacja, że tęsknota za autonomią może być wykorzystana w doraźnych celach politycznych. Krytycznie natomiast ocenione są działania powojennej władzy, które doprowadziły nie tylko do centralizacji wszystkich decyzji i zredukowały do minimum rolę czynników regionalnych przy podejmowaniu decyzji, ale także utrwaliły podział historycznego obszaru Górnego Śląska na dwa odrębne województwa – katowickie i opolskie. Stało się to podczas reformy administracyjnej w 1950 r. Zmieniono wówczas nazwę województwa śląskiego na katowickie, a z tej jednostki odcięto Opolszczyznę, z której utworzono województwo opolskie. W tym samym czasie do województwa katowickiego przyłączono powiat częstochowski, który wcześniej był częścią województwa kieleckiego. Podczas kolejnej reformy administracyjnej państwa, w 1975 r., z części województwa katowickiego utworzono województwa bielskie oraz częstochowskie, które zostały zlikwidowane w 1998 r. Te reformy w sposób zasadniczy zmieniły historyczną i geograficzną tożsamość regionu oraz zapoczątkowały proces dezintegracji całego obszaru Górnego Śląska, który trwa do dzisiaj. 


    Przeczytaj także:

    Złożoność zjawisk


    Autorzy dokumentu zwracają uwagę, że reforma samorządowa po 1998 roku nie spełniła nadziei i oczekiwań wielu środowisk lokalnych i nie została jeszcze zakończona. „Wraz z odzyskaną wolnością na Górnym Śląsku zrodziły się społeczne ruchy regionalne i zaczął umacniać się sektor obywatelski. Odżyły nadzieja i uzasadnione oczekiwanie na powołanie do życia spójnego kulturowo i terytorialnie oraz silnego ekonomicznie regionu samorządowego. Pod tym względem reforma samorządowa z 1998 roku nie spełniła jednak nadziei i oczekiwań wielu środowisk lokalnych. W powszechnej opinii reformy samorządowe nie zostały jeszcze zakończone. To, co podzieliła tzw. władza ludowa, pozostało podzielone. Obecne województwo śląskie jest tylko po części górnośląskim, a województwo opolskie utrzymało starą nazwę. Sytuacja ta jest źródłem frustracji społecznej, podskórnych napięć i gorących dyskusji na forach internetowych, blokuje procesy rozwoju, redukując poziom kapitału społecznego”. Ta skądinąd słuszna ocena nie oddaje jednak całej złożoności zjawisk, jakie po 1989 roku miały miejsce na tym obszarze.

    «« | « | 1 | 2 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    • Jerzyk
      24.01.2014 13:33

      Pamiętam jak w latach 50, 60, ubiegłego wieku powtarzano słowa pierwszego "Śląskiego" wojewody, chłopaka z Sosnowca, Aleksandra Zawadzkiego, a więc już pana z poza Śląska.(Sosnowiec przed wojną należał do Kieleckiego)

      - "Ślązacy to porządni i pracowici ludzie. Mają prawo do ciężkiej pracy.

      -Kadry mamy w Zagłębiu".

      - I tak było.
      Nie znam człowieka bezpartyjnego z tamtych czasów, na kierowniczym stanowisku, który by był Ślązakiem.
      Znam człowieka z Chełma Sląskiego, o którym i dziewięciu podobnym mężczyznach, Japończycy nakręcili film.
      Nakręcili film o niepartyjnych Ślązakach który za głębokiej komuny ukończyli studia i jak im się to udało.
      Wcześniej nawet nie wiedziałem o niepisanym zarządzeniu, że Ślązacy nie mogą studiować.
      - Tym się jakoś udało.
      Film był wyświetlany w telewizjach, prawie na całym świecie.
      - W Polsce nigdy.
      Ten człowiek którego znam skończył studia w Gdańsku.
      - Może tam nie wiedzieli o "zarządzeniu".

      Teraz, jak ktoś upomina się o swoje na Śląsku, to jesteśmy,
      - Opcja niemiecka.

    • Ernest
      24.01.2014 14:33
      Pozwalam sobie zamieścić wypowiedź "Obserwatora" którą umieścił w "Dz" 24,01.14 r. a która ilustruje dobitnie traktowanie sprawy Śląska przez władze RP.

      OBSERWATOR
      Informacja z dnia 15 grudnia 2013, dotycząca złożonych w miesiącu wrześniu 2012 roku wniosków do Prezydenta RP i Rzecznik Praw Obywatelskich.Poniżej przytaczamy treść złożonych wniosków.

      Prof. Irena LIPOWICZ
      Rzecznik Praw Obywatelskich Katowice, dnia 28 września 2012 r.
      Ul. Aleja Solidarności 77
      00-090 WARSZAWA

      W N I O S E K
      Rada Górnośląska w oparciu o uchwałę organizacji w niej stowarzyszonych, które podpisały się na liście popierającej przedmiotowy wniosek, zgodnie z art.79 pkt.1 i w oparciu o art.80 Konstytucji RP wnosi o:
      Wystąpienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie:
      niezgodności trybu legislacyjnego uchwalenia ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym z przepisami art.32 oraz art. 35 Konstytucji RP, a także przepisami Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych sporządzonej w Strasburgu dnia 1 lutego 1995 r., w związku z nie objęciem w/w ustawą grupy etnicznej Ślązaków , co czyni treść cytowanej ustawy niezgodnym z wymienionymi aktami prawnymi.

      UZASADNIENIE
      Świadomi praw, obowiązków i wolności obywatelskich, jakie w Polsce gwarantuje obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona 2 kwietnia 1997 r. i Konwencja Ramowa o ochronie mniejszości narodowych sporządzona w Strasburgu dnia 1 lutego 1995r., a które to akta prawne także zapewniają obywatelom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych, wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury, pragniemy prawnego uregulowania statusu osób deklarujących swą przynależność do grupy etnicznej Ślązaków, i ich równego traktowania z innymi grupami etnicznymi.
      Przeprowadzony w roku 2002 oraz 2011 spis powszechny wykazał, że osoby takie stanowią dziś największą w Rzeczypospolitej Polskiej mniejszościową grupę narodowo-etniczną. W spisie powszechnym w 2011 roku, narodowość śląską zadeklarowało ponad 817 tysięcy obywateli RP. Po raz drugi na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat Ślązacy w oficjalnych dokumentach statystycznych pojawili się w charakterze największej grupy mniejszościowej, niestety o wciąż nieuregulowanym statusie prawnym. Aby zmienić ten stan rzeczy zwracamy się do Rzecznika Praw Obywatelskich z powyższym wnioskiem. Uważamy, że uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną, a języka śląskiego za regionalny nie pociąga za sobą żadnych negatywnych konsekwencji dla władz Rzeczypospolitej Polskiej, ale wręcz przeciwnie – pogłębi zaufanie Ślązaków do instytucji Państwa Polskiego i przekonanie o poszanowaniu praw obywateli polskich należących do mniejszości narodowych i etnicznych, w tym przypadku Ślązaków, którym umożliwi się zachowanie i rozwój swej tożsamości, a którzy będą na równo traktowani z innymi mniejszościami, które objęte są ustawą z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.
      Pragniemy jednocześnie zauważyć, że uregulowania wspomnianych kwestii domaga się także Komitet Doradczy Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych. Wymienia on w Drugiej Opinii Dotyczącej Polski, która została przyjęta w Strassburgu w dniu 20 marca 2009 roku, brak prawnego uregulowania statusu osób deklarujących narodowość śląską (punkty 35 i 36) oraz zaleca objęcia ochroną prawną śląskiej grupy etnicznej (punkty 37 i 38).

      Analogiczny wniosek został także złożony we wrześniu 2012 roku,na adres Kancelarii Prezydenta RP.
      Na żaden z tych wniosków Rada Górnośląska nie otrzymała odpowiedzi.

      PS: Ze względu na powagę Konstytucyjnych Organów Państwa Polskiego, braku odpowiedzi na oba złożone wnioski, komentować nie będziemy.


    • Ernest
      24.01.2014 14:35

      Pozwalam sobie zamieścić wypowiedź "Obserwatora" którą umieścił w "Dz" 24,01.14 r. a która ilustruje dobitnie traktowanie sprawy Śląska przez władze RP.

      OBSERWATOR
      Informacja z dnia 15 grudnia 2013, dotycząca złożonych w miesiącu wrześniu 2012 roku wniosków do Prezydenta RP i Rzecznik Praw Obywatelskich.Poniżej przytaczamy treść złożonych wniosków.

      Prof. Irena LIPOWICZ
      Rzecznik Praw Obywatelskich Katowice, dnia 28 września 2012 r.
      Ul. Aleja Solidarności 77
      00-090 WARSZAWA

      W N I O S E K
      Rada Górnośląska w oparciu o uchwałę organizacji w niej stowarzyszonych, które podpisały się na liście popierającej przedmiotowy wniosek, zgodnie z art.79 pkt.1 i w oparciu o art.80 Konstytucji RP wnosi o:
      Wystąpienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie:
      niezgodności trybu legislacyjnego uchwalenia ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym z przepisami art.32 oraz art. 35 Konstytucji RP, a także przepisami Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych sporządzonej w Strasburgu dnia 1 lutego 1995 r., w związku z nie objęciem w/w ustawą grupy etnicznej Ślązaków , co czyni treść cytowanej ustawy niezgodnym z wymienionymi aktami prawnymi.

      UZASADNIENIE
      Świadomi praw, obowiązków i wolności obywatelskich, jakie w Polsce gwarantuje obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona 2 kwietnia 1997 r. i Konwencja Ramowa o ochronie mniejszości narodowych sporządzona w Strasburgu dnia 1 lutego 1995r., a które to akta prawne także zapewniają obywatelom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych, wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury, pragniemy prawnego uregulowania statusu osób deklarujących swą przynależność do grupy etnicznej Ślązaków, i ich równego traktowania z innymi grupami etnicznymi.
      Przeprowadzony w roku 2002 oraz 2011 spis powszechny wykazał, że osoby takie stanowią dziś największą w Rzeczypospolitej Polskiej mniejszościową grupę narodowo-etniczną. W spisie powszechnym w 2011 roku, narodowość śląską zadeklarowało ponad 817 tysięcy obywateli RP. Po raz drugi na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat Ślązacy w oficjalnych dokumentach statystycznych pojawili się w charakterze największej grupy mniejszościowej, niestety o wciąż nieuregulowanym statusie prawnym. Aby zmienić ten stan rzeczy zwracamy się do Rzecznika Praw Obywatelskich z powyższym wnioskiem. Uważamy, że uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną, a języka śląskiego za regionalny nie pociąga za sobą żadnych negatywnych konsekwencji dla władz Rzeczypospolitej Polskiej, ale wręcz przeciwnie – pogłębi zaufanie Ślązaków do instytucji Państwa Polskiego i przekonanie o poszanowaniu praw obywateli polskich należących do mniejszości narodowych i etnicznych, w tym przypadku Ślązaków, którym umożliwi się zachowanie i rozwój swej tożsamości, a którzy będą na równo traktowani z innymi mniejszościami, które objęte są ustawą z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.
      Pragniemy jednocześnie zauważyć, że uregulowania wspomnianych kwestii domaga się także Komitet Doradczy Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych. Wymienia on w Drugiej Opinii Dotyczącej Polski, która została przyjęta w Strassburgu w dniu 20 marca 2009 roku, brak prawnego uregulowania statusu osób deklarujących narodowość śląską (punkty 35 i 36) oraz zaleca objęcia ochroną prawną śląskiej grupy etnicznej (punkty 37 i 38).

      Analogiczny wniosek został także złożony we wrześniu 2012 roku,na adres Kancelarii Prezydenta RP.
      Na żaden z tych wniosków Rada Górnośląska nie otrzymała odpowiedzi.

      PS: Ze względu na powagę Konstytucyjnych Organów Państwa Polskiego, braku odpowiedzi na oba złożone wnioski, komentować nie będziemy.

       

    • lyr
      24.01.2014 20:26
      Czyżby Rada Społeczna przy biskupie składała się z członków RAŚ
    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół